“Vertel me wie ik ben” – het is een vraag die raakt aan de kern van het menselijk bestaan. Een vraag die je niet in isolatie kunt beantwoorden. We hebben anderen nodig om ons een spiegel voor te houden, om te zien wat we uitstralen. Die buitenkant is slechts een deel van het verhaal, maar het verbindt zich wel degelijk met wat er van binnen gebeurt. Wanneer je jezelf even kwijt bent of van jezelf staat te kijken, kan die ander helpen om jezelf te hervinden, opnieuw te ontdekken of verder te brengen.
Van verwondering naar cynisme
“Please tell me who I am” – deze sleutelregel uit ‘The Logical Song’ van Supertramp resoneerde in 1979 bij miljoenen luisteraars en doet dat nog steeds. Het nummer, afkomstig van het album Breakfast in America, heeft een tijdloze kwaliteit. Van de openingsregel – “When I was young, it seemed that life was so wonderful” – word je meteen meegenomen in de wereld van een kind dat in veiligheid en met nieuwsgierigheid om zich heen kijkt. Het leven is wonderbaarlijk, magisch zelfs. De vogels in de bomen fluiten speels, en het kind kijkt naar hen terwijl zij terugkijken. Geen eten of gegeten worden, maar een zuiver moment van wederzijdse observatie.
Dan komen de volwassenen. Ouders en opvoeders die beslissingen nemen, die het kind naar school sturen. Daar moet worden geleerd wat zij essentieel achten voor het leven: verstandig zijn, logisch denken, verantwoordelijk en praktisch handelen. Het maakt je betrouwbaar, capabel tot klinisch redeneren. De intellectueel wordt gevormd, maar ergens onderweg verdwijnt de verwondering en maakt plaats voor cynisme. De radicaal wordt netjes verpakt in een respectabel jasje, en ze willen dat je ervoor tekent.
De kostschoolervaring van Roger Hodgson
‘The Logical Song’ werd voornamelijk geschreven door Roger Hodgson, die de tekst baseerde op zijn tien jaar durende verblijf op een kostschool. Hodgson heeft over de betekenis van het lied gezegd: “‘The Logical Song’ is ontstaan uit mijn vragen over wat er echt toe doet in het leven. Gedurende onze kindertijd leren we allerlei manieren van zijn, maar zelden wordt ons iets verteld over ons ware zelf. We leren hoe we ons uiterlijk moeten gedragen, maar worden niet begeleid naar wie we innerlijk zijn. We gaan van de onschuld en verwondering van de kindertijd naar de verwarring van de adolescentie, die vaak eindigt in het cynisme en de desillusie van de volwassenheid. In ‘The Logical Song’ was de brandende vraag die tot de kern terugkwam: ‘Vertel me alsjeblieft wie ik ben’, en daar gaat het lied in wezen over. Ik denk dat deze eeuwige vraag nog steeds zo’n diepe snaar raakt bij mensen over de hele wereld en dat is waarom hij zo betekenisvol blijft.” (Wikipedia)
De nachtelijke vragen
Het refrein van het nummer spreekt over de nacht – dat moment waarop de wereld slaapt en alle dagelijkse indrukken wegvallen. De conventies zijn geparkeerd, en er ontstaat ruimte voor fundamentele vragen waarvoor een gewoon mens nauwelijks antwoorden lijkt te hebben. Wie ben ik eigenlijk? Waar is mijn innerlijke kind gebleven? Wanneer durf ik radicaal te kiezen voor wat ik werkelijk van waarde vind?
En dan komt het meest intrigerende aspect: wie kan daarop een antwoord geven dat niet meteen de bestaande orde bevestigt? Het klinkt absurd, maar het antwoord moet van buitenaf komen, van een onverwachte kant. Die zoektocht maakt ‘The Logical Song’ tot meer dan alleen een popmuziek-klassieker – het is een existentiële vraag verpakt in een onvergetelijke melodie.
Supertramp – Breakfast in America (1979)
Rick Davies: vocals en keyboards
Roger Hodgson: vocals, keyboards en gitaar
John A. Helliwell: woodwind instruments
Dougie Thomson: bass
Bob C. Benberg: drums
Russel Pope: concert sound engineer
The Logical Song – Volledige tekst
When I was young, it seemed that life was so wonderful
A miracle, oh, it was beautiful, magical
And all the birds in the trees, well they’d be singing so happily
Oh, joyfully, oh, playfully watching me
But then they sent me away to teach me how to be sensible
Logical, oh, responsible, practical
And then they showed me a world where I could be so dependable
Oh, clinical, oh, intellectual, cynical
There are times when all the world’s asleep
The questions run too deep
For such a simple man
Won’t you please, please tell me what we’ve learned?
I know it sounds absurd
Please tell me who I am
I said, now, watch what you say, they’ll be calling you a radical
A liberal, oh, fanatical, criminal
Oh, won’t you sign up your name? We’d like to feel you’re acceptable
Respectable, oh, presentable, a vegetable
Oh, take, take, take it, yeah
But at night, when all the world’s asleep
The questions run so deep
For such a simple man
Won’t you please (oh, won’t you tell me)
Please tell me what we’ve learned? (Can you hear me?)
I know it sounds absurd (oh, won’t you tell me)
Please tell me who I am
Who I am, who I am, who I am
Ooh Hey
‘Cause I was feeling so logical
Yeah
D-D-D-D-D-D-D-Digital
Yeah, one, two, three, five
Oh, oh, oh, oh, yeah
Ooh, it’s getting unbelievable
Yeah
Getting, getting, yeah, yeah
Uh, uh, uh, uh