Ik luisterde in de vakantie weer eens de cd De Onderstroom van Stef Bos. En ineens ontdekte ik dat hij ook een lied over z’n moeder geschreven heeft. Het lied ‘Pappa’ is alom bekend. Maar wie weet wat hij zingt over zijn moeder? Het zegt genoeg, dat is de krachtige onliner als hij aan z’n moeder denkt.
Mijn moeder denkt
dat ik niet zie
hoeveel zij
om mij geeft.
Maar ik heb met haar
voor ik bestond
al maandenlang
geleefd.
Het zegt genoeg
als zij mij ziet.
Het zegt genoeg,
meer zegt het niet.
Het zegt genoeg
als ik haar zie.
Fraai gedaan: even de zwangerschap oproepen als een woordeloze verbinding die tot kennis leidde. Natuurlijk weet je als kind dat je moeder om je geeft. Daar hoef je niet veel woorden aan te besteden. Een blik is genoeg. Een blik van verstandhouding: wij zien elkaar.
In de overzichtsbundel Alles wat was uit 2005 geeft Stef Bos een korte toelichting bij dit lied:
“1996: Een stuk in de nacht. Ik kom thuis na een voorstelling en zie in het donker in de woonkamer een klein rood lichtje knipperen, het antwoordapparaat met een bericht. Zet m’n spullen neer en hoor in het donker de stem van mijn moeder. “Ik was benieuwd hoe het met je gaat, jongen, je zult het wel druk hebben…”
Ik heb nooit aan haar rokken gehangen, was vroeg weg van huis en rende vanaf dat moment achter een droom waardoor ik soms vergat vanwaar ik kwam. Die nacht zette de stem in het donker voor even de molen in mijn hoofd stil.
Het zegt genoeg.” (207)
Dus gaat het zo verder in het lied:
Ik zie haar voor me
in het donker
in een slapeloze nacht,
ongerust over mij
in een verre vreemde stad
En ik voel opeens
hoe alleen
een mens kan zijn
met de angst
dat degene die je liefhebt
ooit verdwijnt.
Hoe herkenbaar! Mijn moeder leeft nog (90!) en het is al door onze gedachten gegaan: hoe nu als ma sterft? Ik bedoel niet de begrafenis, maar gewoon – niet meer je moeder kunnen spreken? Niet meer haar telefoontje ontvangen – net als bij Stef Bos gebeurde. Dan blijft over dat er genoeg gezegd is.
Maar het is ook de angst van de moeder: als je kind uit beeld is. Wat kan er met hem of haar gebeuren in de vreemde stad? Dus nog maar eens bellen: “Ik was benieuwd hoe het met je gaat, jongen…”
Het zegt genoeg
als ik haar zie.
Het zegt genoeg
meer zegt het niet.
Ik ben al zo lang weg van hier
maar zij kijkt me aan
Ik lees haar gedachten
en ik zie dat zij
mij
nog steeds niet
heeft laten gaan.
Nee, Stef, dat zal nooit gebeuren. Hoe kan een moeder haar kind vergeten?
Naar aanleiding van: Stef Bos, ‘Het zegt genoeg’. CD De Onderstroom (HMK Records 1997). Op de omslag zie ik Stef, aan de linkerzijde, hoofd neergebogen. Op de achtergrond een oud familieportret, vaag, paars-grijs, craquelé, een kind in het midden, ouders en broer, en oma (?) eromheen. Stef kijk naar onderen. Hij zoekt de onderstroom van zijn leven.
Voor het lied op YouTube, klik hier.
Stef Bos, Alles wat was.4 [Z.p] Lannoo, 2005
Ik moet bij dit lied ook denken aan dit gezang uit het Liedboek voor de Kerken (1973): Laat ons de Heer lofzingen (409), derde couplet:
Zou ooit een vrouw vergeten
‘t kind dat zij in zich droeg,
er niet van willen weten,
wanneer het naar haar vroeg?
Al zou u ook begeven
uw moeder vroeg of laat,
de Heer zweert bij zijn leven,
dat Hij u niet verlaat.